Dustin Hoffman

Biografia

8 sierpnia 1937 roku urodził się Dustin Hoffman – jeden z najwybitniejszych i najbardziej wszechstronnych aktorów amerykańskiego kina. Jego pojawienie się w Hollywood pod koniec lat 60. pomogło zmienić obowiązujący wcześniej model filmowego amanta: niewysoki, niepozorny, daleki od klasycznego wizerunku gwiazdora Hoffman udowodnił, że ekranowa charyzma może wynikać przede wszystkim z talentu i prawdy kreowanej postaci.
Urodził się w Los Angeles. Początkowo myślał o karierze muzycznej, jednak zainteresował się aktorstwem i po przeprowadzce do Nowego Jorku przez lata występował w teatrze oraz podejmował dorywcze prace. Przełom nastąpił, gdy Mike Nichols powierzył mu rolę Benjamina Braddocka w Absolwencie (1967). Film stał się symbolem pokolenia, a Hoffman otrzymał pierwszą nominację do Oscara.
Zaledwie dwa lata później stworzył zupełnie inną kreację – schorowanego Ratso Rizzo w Nocnym kowboju. Kolejne dekady przyniosły role potwierdzające jego niezwykłą zdolność transformacji: Mały Wielki Człowiek, Lenny, Maratończyk, Wszyscy ludzie prezydenta, Sprawa Kramerów, Tootsie czy Rain Man. Za Sprawę Kramerów i Rain Mana zdobył Oscary dla najlepszego aktora.
Hoffman nigdy nie ograniczył się do jednego typu bohatera. Grał outsiderów, ojców, artystów, oszustów, gangsterów i postacie komediowe, często całkowicie zmieniając głos, sposób poruszania się i wygląd. Równolegle powracał do teatru, a za telewizyjną adaptację Śmierci komiwojażera otrzymał Emmy.
Jego kariera stała się jednym z symboli przemiany amerykańskiego aktorstwa drugiej połowy XX wieku – od hollywoodzkiego gwiazdorstwa ku aktorstwu opartemu na psychologicznej wiarygodności, transformacji i niezwykle drobiazgowej pracy nad rolą.

Filmografia

Lata 60.
1967 – The Tiger Makes Out
1967 – Absolwent (The Graduate)
1969 – Nocny kowboj (Midnight Cowboy)
1969 – John and Mary

Lata 70.
1970 – Mały Wielki Człowiek (Little Big Man)
1971 – Nędzne psy (Straw Dogs)
1973 – Papillon
1974 – Lenny
1976 – Alfredo, Alfredo
1976 – Wszyscy ludzie prezydenta (All the President’s Men)
1976 – Maratończyk (Marathon Man)
1978 – Straight Time
1979 – Agatha
1979 – Sprawa Kramerów (Kramer vs. Kramer)

Lata 80.
1982 – Tootsie
1985 – Śmierć komiwojażera (Death of a Salesman) – TV
1987 – Ishtar
1988 – Rain Man
1989 – Family Business

Lata 90.
1990 – Dick Tracy
1991 – Billy Bathgate
1991 – Hook
1992 – Hero
1995 – Epidemia (Outbreak)
1996 – Uśpieni (Sleepers)
1997 – Mad City
1997 – Fakty i akty (Wag the Dog)
1998 – Kula (Sphere)
1999 – Joanna d’Arc (The Messenger: The Story of Joan of Arc)

XXI wiek przyniósł m.in. Confidence (2003), Ławę przysięgłych (2003), Marzyciela (2004), Poznaj moich rodziców (2004), Pachnidło (2006), Przypadek Harolda Cricka (2006), Last Chance Harvey (2008), serię Kung Fu Panda (głos mistrza Shifu), The Meyerowitz Stories (2017) i kolejne role charakterystyczne.

W 2012 roku Hoffman zadebiutował również jako reżyser, realizując Quartet.

Najważniejsze nagrody

Hoffman zdobył dwa Oscary dla najlepszego aktora: za Sprawę Kramerów i Rain Mana. Do Oscara nominowano go również m.in. za Absolwenta, Nocnego kowboja, Lenny, Tootsie i Fakty i akty.
Zdobył także pięć Złotych Globów (w tym wyróżnienie dla nowej gwiazdy) oraz nagrodę Cecila B. DeMille’a za całokształt twórczości.
Do tego dochodzą BAFTA za Nocnego kowboja, John and Mary oraz Tootsie, a także Emmy za Willy’ego Lomana w Śmierci komiwojażera.
W 1999 roku American Film Institute przyznał Hoffmanowi AFI Life Achievement Award, swoje najwyższe wyróżnienie za karierę filmową.

10 ról, które pokazują talent Dustina Hoffmana

1. Benjamin Braddock – Absolwent (1967)
Reż. Mike Nichols | partnerują: Anne Bancroft, Katharine Ross
Benjamin wraca do rodzinnego domu po ukończeniu college’u i nie bardzo wie, co zrobić ze swoim życiem. Uwikłanie się w romans ze starszą kobietą jeszcze bardziej komplikuje jego sytuację.
Dlaczego ta rola? Hoffman stworzył bohatera niepewnego, niezręcznego i zagubionego, a jednocześnie niezwykle bliskiego młodemu pokoleniu końca lat 60. Rola przyniosła mu pierwszą nominację do Oscara.

2. Enrico „Ratso” Rizzo – Nocny kowboj (1969)
Reż. John Schlesinger | partnerują: Jon Voight, Sylvia Miles
Teksańczyk Joe Buck przyjeżdża do Nowego Jorku z naiwnym planem zdobycia pieniędzy i poznaje żyjącego na marginesie Ratso. Między dwoma outsiderami rodzi się niezwykła więź.
Dlaczego ta rola? Zaledwie dwa lata po Absolwencie Hoffman stał się na ekranie niemal niepoznawalny. Chód, głos, kaszel, gesty – Ratso jest kompletną kreacją fizyczną, a jednocześnie postacią głęboko tragiczną. Kolejna nominacja do Oscara.

3. Jack Crabb – Mały Wielki Człowiek (1970)
Reż. Arthur Penn | partnerują: Faye Dunaway, Chief Dan George
Ponadstuletni Jack Crabb wspomina niezwykłe życie na amerykańskim Dzikim Zachodzie, podczas którego wielokrotnie znajdował się pomiędzy światem białych osadników i rdzennych mieszkańców Ameryki.
Dlaczego ta rola? Hoffman gra jednego bohatera na przestrzeni kilkudziesięciu lat, płynnie przechodząc między komedią, dramatem i groteską. Świetny pokaz jego aktorskiej elastyczności.

4. Lenny Bruce – Lenny (1974)
Reż. Bob Fosse | partnerują: Valerie Perrine, Jan Miner
Czarno-biały portret kontrowersyjnego komika Lenny’ego Bruce’a, którego bezkompromisowe występy doprowadzały do konfliktów z obyczajowością i prawem.
Dlaczego ta rola? Hoffman nie próbuje jedynie imitować Bruce’a – buduje postać sceniczną i prywatną. Za kreację otrzymał trzecią nominację do Oscara.

5. Thomas „Babe” Levy – Maratończyk (1976)
Reż. John Schlesinger | partnerują: Laurence Olivier, Roy Scheider
Nowojorski student zostaje niespodziewanie wciągnięty w niebezpieczną intrygę związaną z nazistowskim zbrodniarzem wojennym.
Dlaczego ta rola? Hoffman znakomicie pokazuje przemianę zwyczajnego, bezbronnego człowieka wrzuconego w sytuację skrajnego zagrożenia. Jego naturalistyczny styl tworzy świetny kontrast z teatralną precyzją Laurence’a Oliviera.

6. Ted Kramer – Sprawa Kramerów (1979) 🏆
Reż. Robert Benton | partnerują: Meryl Streep, Justin Henry
Zapracowany ojciec zostaje zmuszony do samodzielnego zajęcia się kilkuletnim synem po odejściu żony. Z czasem relacja ojca i dziecka całkowicie zmienia jego życie.
Dlaczego ta rola? Tutaj nie ma charakteryzacji ani wielkich aktorskich sztuczek. Siła kreacji tkwi w emocjonalnej prawdzie i stopniowej przemianie bohatera. Pierwszy Oscar Hoffmana.

7. Michael Dorsey / Dorothy Michaels – Tootsie (1982)
Reż. Sydney Pollack | partnerują: Jessica Lange, Teri Garr, Charles Durning
Bezrobotny aktor, którego trudny charakter odstrasza producentów, przebiera się za kobietę i niespodziewanie zdobywa rolę w popularnym serialu.
Dlaczego ta rola? Jedno z największych osiągnięć komediowych Hoffmana. Dorothy nie staje się karykaturą – aktor tworzy pełnoprawną postać, dzięki której Michael zaczyna inaczej patrzeć na siebie i innych. Rola przyniosła Hoffmanowi kolejną nominację do Oscara oraz BAFTA i Złoty Glob.

8. Willy Loman – Śmierć komiwojażera (1985, TV) 📺
Reż. Volker Schlöndorff | partnerują: John Malkovich, Kate Reid, Charles Durning
Starzejący się komiwojażer próbuje pogodzić własne marzenia o sukcesie z rzeczywistością, która coraz boleśniej pokazuje mu życiowe porażki.
Dlaczego ta rola? Jedna z najważniejszych kreacji Hoffmana powstała nie w kinie, lecz w telewizji. Za rolę Willy’ego Lomana otrzymał Emmy oraz Złoty Glob.

9. Raymond Babbitt – Rain Man (1988) 🏆
Reż. Barry Levinson | partnerują: Tom Cruise, Valeria Golino
Charlie Babbitt odkrywa, że ma starszego brata Raymonda. Wspólna podróż dwóch całkowicie różnych mężczyzn stopniowo zmienia ich relację.
Dlaczego ta rola? Hoffman buduje Raymonda poprzez powtarzalność gestów, charakterystyczną mowę i zachowanie, unikając tradycyjnego hollywoodzkiego sentymentalizmu. Drugi Oscar.

10. Stanley Motss – Fakty i akty (Wag the Dog, 1997)
Reż. Barry Levinson | partnerują: Robert De Niro, Anne Heche
Hollywoodzki producent zostaje zaangażowany w stworzenie medialnego spektaklu mającego odwrócić uwagę opinii publicznej od politycznego skandalu.
Dlaczego ta rola? Hoffman pokazuje tutaj zupełnie inne oblicze – ekstrawaganckie, komediowe i pełne energii. Za rolę otrzymał siódmą nominację do Oscara.

Ciekawostki

Hoffman przed sukcesem długo nie przypominał hollywoodzkiej gwiazdy – przez lata pracował w Nowym Jorku, występował na scenie i walczył o niewielkie role. Absolwent całkowicie odmienił jego sytuację.
Słynął z bardzo intensywnego przygotowywania się do postaci i stał się jednym z aktorów kojarzonych z amerykańską tradycją aktorstwa „metodycznego”.
Jego spotkanie z Laurence’em Olivierem przy Maratończyku obrosło legendą dotyczącą dwóch zupełnie różnych sposobów pracy nad rolą. W Filmklubie uważałbym jednak z powtarzaniem słynnej anegdoty „My dear boy, why don’t you just try acting?”, ponieważ jej popularna wersja jest znacznie bardziej efektowna niż pewna historycznie.
W Tootsie Hoffman nie potraktował przemiany w Dorothy jedynie jako komediowego chwytu. W późniejszych rozmowach wspominał, że doświadczenie to zmieniło jego sposób myślenia o tym, jak społeczeństwo ocenia kobiety przede wszystkim przez wygląd.
W wieku 75 lat spełnił inne filmowe marzenie: po raz pierwszy stanął za kamerą jako reżyser pełnometrażowego Quartet (2012).