5 sierpnia 1906 roku urodził się John Huston – amerykański reżyser, scenarzysta i aktor, jeden z najwybitniejszych twórców klasycznego Hollywood. Przez ponad czterdzieści lat kariery zrealizował filmy, które na trwałe wpisały się do historii kina, zdobywając uznanie zarówno krytyków, jak i publiczności.
Urodził się w miejscowości Nevada w stanie Missouri jako syn aktora Waltera Hustona. Zanim związał się z filmem, próbował swoich sił jako bokser, dziennikarz i pisarz. W Hollywood rozpoczął karierę jako scenarzysta, a jego talent szybko dostrzegła wytwórnia Warner Bros. Debiut reżyserski – Sokół maltański (1941) – okazał się ogromnym sukcesem i jest dziś uznawany za jeden z kamieni milowych kina noir.
Po II wojnie światowej Huston stworzył szereg wybitnych dzieł, wśród których znalazły się Skarb Sierra Madre (1948), Asfaltowa dżungla (1950) oraz Afrykańska królowa (1951). Jego filmy wyróżniały się znakomitym prowadzeniem aktorów, psychologiczną głębią postaci oraz fascynacją ludźmi stawianymi przed moralnymi wyborami.
Był również cenionym aktorem, występując m.in. w filmach Chinatown Romana Polańskiego i Niekończąca się opowieść. Do końca życia pozostał aktywny zawodowo – jego ostatni film, Zmarli (1987), uznawany jest za jedno z najwybitniejszych pożegnań reżysera z kinem.
John Huston zdobył dwa Oscary za „Skarb Sierra Madre” i był wielokrotnie nominowany do najważniejszych nagród filmowych. Zmarł 28 sierpnia 1987 roku w Newport w stanie Rhode Island. Pozostawił po sobie imponujący dorobek, który do dziś inspiruje filmowców na całym świecie.
Filmografia reżyserska
1941 – Sokół maltański (The Maltese Falcon)
1942 – Across the Pacific
1946 – The Stranger
1948 – Skarb Sierra Madre (The Treasure of the Sierra Madre)
1948 – Key Largo
1950 – Asfaltowa dżungla (The Asphalt Jungle)
1951 – Afrykańska królowa (The African Queen)
1952 – Moulin Rouge
1953 – Beat the Devil
1956 – Moby Dick
1958 – Bóg wie, panie Allison (Heaven Knows, Mr. Allison)
1960 – The Unforgiven
1961 – The Misfits
1962 – Freud
1964 – Noc iguany (The Night of the Iguana)
1966 – The Bible: In the Beginning…
1967 – Reflections in a Golden Eye
1969 – Sinful Davey
1972 – Fat City
1975 – Człowiek, który chciał być królem (The Man Who Would Be King)
1979 – Wise Blood
1981 – Ucieczka do zwycięstwa (Escape to Victory)
1982 – Annie
1985 – Honor Prizzich (Prizzi’s Honor)
1987 – Zmarli (The Dead)
Najważniejsze nagrody i wyróżnienia
🏆 Dwa Oscary za „Skarb Sierra Madre” (1949): Najlepszy reżyser i Najlepszy scenariusz adaptowany.
🏆 Wielokrotne nominacje do Oscarów za reżyserię i scenariusze.
🏆 Golden Globe Awards za reżyserię i scenariusze.
🏆 Honorowe nagrody za całokształt twórczości przyznawane przez festiwale filmowe i organizacje branżowe.
🏆 W 1983 roku otrzymał prestiżową Golden Lion for Lifetime Achievement na festiwalu w Wenecji.
Przewodnik po twórczości – od czego zacząć?
1. Sokół maltański (1941)
Obsada: Humphrey Bogart, Mary Astor, Peter Lorre.
🎬 Dlaczego warto?
Debiut reżyserski Hustona i jeden z fundamentów kina noir. Historia prywatnego detektywa uwikłanego w poszukiwania legendarnej statuetki zachwyca atmosferą tajemnicy, błyskotliwymi dialogami i niezapomnianym Humphreyem Bogartem.
2. Skarb Sierra Madre (1948)
Obsada: Humphrey Bogart, Walter Huston, Tim Holt.
🎬 Dlaczego warto?
Arcydzieło o chciwości, przyjaźni i moralnych wyborach. Film zdobył trzy Oscary i do dziś pozostaje jednym z najwyżej cenionych obrazów przygodowo-psychologicznych w historii kina.
3. Afrykańska królowa (1951)
Obsada: Humphrey Bogart, Katharine Hepburn.
🎬 Dlaczego warto?
Niezwykłe połączenie filmu przygodowego, romansu i wojennej opowieści. Kreacje Bogarta i Hepburn należą do najbardziej pamiętnych duetów w historii kina.
4. Człowiek, który chciał być królem (1975)
Obsada: Sean Connery, Michael Caine, Christopher Plummer.
🎬 Dlaczego warto?
Monumentalna ekranizacja opowiadania Rudyarda Kiplinga. Wielka przygoda, znakomite aktorstwo i refleksja nad ambicją, przyjaźnią oraz ceną władzy.
5. Honor Prizzich (1985)
Obsada: Jack Nicholson, Kathleen Turner, Anjelica Huston.
🎬 Dlaczego warto?
Dowód, że Huston tworzył znakomite filmy także u schyłku kariery. Błyskotliwa czarna komedia gangsterska z doskonałymi dialogami i nagrodzoną Oscarem rolą Anjeliki Huston.
Ciekawostki
John Huston był synem aktora Waltera Hustona, a córką reżysera jest nagrodzona Oscarem aktorka i reżyserka Anjelica Huston.
W młodości zawodowo uprawiał boks i przez pewien czas pracował jako dziennikarz.
Był jednym z nielicznych reżyserów klasycznego Hollywood, którzy równie często występowali przed kamerą. Zapamiętano go m.in. z roli Noah Crossa w filmie Chinatown.
Uwielbiał ekranizacje literatury – sięgał po dzieła Rudyarda Kiplinga, Hermana Melville’a, Tennessee Williamsa i Jamesa Joyce’a.
Pracował na planach zdjęciowych na niemal wszystkich kontynentach, często wybierając autentyczne plenery zamiast studiów filmowych.
Bibliografia i źródła
IMDb – John Huston
Wikipedia (EN) – John Huston
Encyclopaedia Britannica – John Huston
Senses of Cinema
Filmweb