6 sierpnia 1970 roku urodził się M. Night Shyamalan – amerykański reżyser, scenarzysta, producent i aktor pochodzenia indyjskiego, jeden z najbardziej rozpoznawalnych twórców współczesnego kina. Jego filmy łączą elementy thrillera, horroru, dramatu i fantastyki, a znakiem rozpoznawczym stały się gęsta atmosfera, zaskakujące zwroty akcji oraz historie skłaniające do refleksji.
Przyszedł na świat w Mahé w indyjskim stanie Kerala, jednak już jako niemowlę wyjechał z rodzicami do Stanów Zjednoczonych i dorastał w Pensylwanii. Już od najmłodszych lat pasjonował się filmem – pierwsze amatorskie produkcje realizował kamerą Super 8. Ukończył prestiżową szkołę filmową przy New York University.
Światową sławę zdobył dzięki filmowi Szósty zmysł (1999), który okazał się ogromnym sukcesem artystycznym i komercyjnym, zdobywając sześć nominacji do Oscara. Kolejne filmy – Niezniszczalny (2000), Znaki (2002) i Osada (2004) – ugruntowały jego pozycję jednego z najbardziej oryginalnych reżyserów początku XXI wieku.
Po mniej udanym okresie, obejmującym m.in. Ostatniego władcę wiatru i 1000 lat po Ziemi, Shyamalan powrócił do formy dzięki thrillerowi Wizyta (2015). Następnie stworzył Split (2016) oraz Glass (2019), zamykając nietypową trylogię zapoczątkowaną niemal dwie dekady wcześniej przez Niezniszczalnego. W kolejnych latach wyreżyserował m.in. Old (2021), Pukając do drzwi (2023) i Trap (2024), pozostając wiernym autorskiemu stylowi.
Filmy Shyamalana często poruszają temat wiary, przeznaczenia, rodziny i ludzkich lęków. Niezależnie od opinii krytyków pozostaje twórcą, który konsekwentnie realizuje własną wizję kina i nie boi się artystycznego ryzyka.
Filmografia reżyserska
1992 – Praying with Anger
1998 – Przebudzenie (Wide Awake)
1999 – Szósty zmysł (The Sixth Sense)
2000 – Niezniszczalny (Unbreakable)
2002 – Znaki (Signs)
2004 – Osada (The Village)
2006 – Kobieta w błękitnej wodzie (Lady in the Water)
2008 – Zdarzenie (The Happening)
2010 – Ostatni władca wiatru (The Last Airbender)
2013 – 1000 lat po Ziemi (After Earth)
2015 – Wizyta (The Visit)
2016 – Split
2019 – Glass
2021 – Old
2023 – Pukając do drzwi (Knock at the Cabin)
2024 – Trap
A Guide to the Films of M. Night Shyamalan (IMDb)
Najważniejsze nagrody i wyróżnienia
🏆 Sześć nominacji do Academy Awards za Szósty zmysł, w tym za Najlepszy film, Najlepszą reżyserię i Najlepszy scenariusz oryginalny.
🏆 BAFTA Awards za scenariusz i liczne nominacje.
🏆 Wielokrotne nominacje do Saturn Awards za filmy fantasy, science fiction i horror.
🏆 Filmy Shyamalana zarobiły na świecie ponad 3 miliardy dolarów, czyniąc go jednym z najbardziej dochodowych współczesnych twórców kina autorskiego.
Przewodnik po twórczości – od czego zacząć?
1. Szósty zmysł (1999)
Obsada: Bruce Willis, Haley Joel Osment, Toni Collette.
Dlaczego warto?
Film, który uczynił Shyamalana światową gwiazdą. To niezwykle sugestywny thriller psychologiczny z elementami horroru, zapamiętany dzięki atmosferze, emocjom i jednemu z najbardziej znanych finałów w historii kina.
2. Niezniszczalny (2000)
Obsada: Bruce Willis, Samuel L. Jackson, Robin Wright.
Dlaczego warto?
Nietypowe spojrzenie na mitologię superbohaterów, stworzone na długo przed erą filmowego uniwersum Marvela. Powolne tempo i psychologiczna narracja sprawiają, że film zyskuje przy każdym kolejnym seansie.
3. Znaki (2002)
Obsada: Mel Gibson, Joaquin Phoenix, Rory Culkin.
Dlaczego warto?
Choć opowiada o tajemniczych wydarzeniach na farmie, w rzeczywistości jest przede wszystkim historią o rodzinie, wierze i nadziei. Jeden z najbardziej klimatycznych filmów reżysera.
4. Split (2016)
Obsada: James McAvoy, Anya Taylor-Joy, Betty Buckley.
Dlaczego warto?
Triumfalny powrót Shyamalana po kilku słabiej przyjętych produkcjach. Film zachwyca napięciem oraz niezwykłą kreacją Jamesa McAvoya, wcielającego się w wiele odmiennych osobowości.
5. Osada (2004)
Obsada: Bryce Dallas Howard, Joaquin Phoenix, Adrien Brody.
Dlaczego warto?
Jeden z najbardziej dyskutowanych filmów reżysera. To opowieść o strachu, manipulacji i naturze ludzkiej, której siłą jest atmosfera oraz znakomite zdjęcia i muzyka.
Ciekawostki
W niemal każdym swoim filmie Shyamalan pojawia się w krótkim epizodzie – podobnie jak Alfred Hitchcock.
Bardzo często sam finansuje swoje filmy, zachowując pełną kontrolę artystyczną.
Stałym współpracownikiem reżysera przez wiele lat był kompozytor James Newton Howard.
Większość jego filmów powstała w okolicach Filadelfii, gdzie mieszka od wielu lat.
Inspiruje się twórczością Alfred Hitchcock, Steven Spielberg oraz klasycznymi serialami antologicznymi, takimi jak The Twilight Zone.
Bibliografia i źródła
IMDb – M. Night Shyamalan
Wikipedia (EN) – M. Night Shyamalan
Encyclopaedia Britannica – M. Night Shyamalan
BFI – British Film Institute
Senses of Cinema
Filmweb